Legendarni biskupi poznańscy wg Długosza

J

an Długosz ojciec polskiej historiografii, ok. 1470 r. rozpoczął pracę nad Żywotami biskupów poznańskich. Była to lista wszystkich biskupów z Poznania, od Jordana do Uriela Górki, wraz z krótkimi życiorysami tychże duchownych i opisem ich rządów. Żywoty to ważne źródło, choć istnieją poważne wątpliwości co do biskupów, którzy, wg dziejopisa, żyli w XI i pierwszej połowie XII wieku.

Rok 66, czyli obchody Millenium Chrztu Polski w Poznaniu

P

ięćdziesiąt lat temu w Gnieźnie i Poznaniu, pierwszych stolicach Polski, rozpoczęły się główne, kościelne uroczystości związane z obchodami Tysiąclecia Chrztu Polski. Równocześnie władze komunistyczne zainaugurowały konkurencyjne obchody Tysiąclecia Państwa Polskiego. Dziś, kiedy obchodzimy 1050. rocznicę Chrztu Polski, warto przypomnieć te wydarzenia.

Jordan - biskup polski czy poznański?

W

 tym roku obchodzimy 1050. rocznicę chrztu Polski. Przez kilka następnych miesięcy będzie o tym głośno. Pojawią się kolejne artykuły, książki, programy telewizyjne i zostanie zorganizowanych kilka konferencji naukowych. Postanowiłem więc uczcić te obchody kilkoma tekstami. Dziś pierwszy z nich.

"De optimo senatore", czyli międzynarodowa kariera dzieła pewnego poznańskiego biskupa

B

iskup Wawrzyniec Goślicki to postać znana dziś wyłącznie historykom polskiej myśli politycznej XVI wieku, przewodnikom po katedrze poznańskiej i znawcom dziejów tutejszej archidiecezji, a przecież traktat filozoficzny tego świetnie wykształconego biskupa pt. De optimo senatore, czyli O doskonałym senatorze, zrobił furorę w nowożytnej Europie.

Budowniczy, uczony, biskup i polityk, czyli opowieść o Janie Lubrańskim

Wielu wybitnych ludzi Kościoła mieszkało w pałacu na Ostrowie Tumskim. Zostawili po sobie sporo śladów, ale chyba żaden z nich nie zapisał się w historii Poznania, tak, jak biskup Jan Lubrański. Owoce jego działalności fundacyjnej widoczne są do tej pory na Ostrowie, a stworzona przez niego pierwsza w Polsce humanistyczna szkoła średnia o ambicjach uniwersyteckich, to chluba Poznania. Spacerując dziś po Ostrowie Tumskim, co rusz spotykamy budynki wzniesione przez tego biskupa-fundatora. Pora więc opowiedzieć o życiu i działalności tego wybitnego człowieka.

Biskup Jan Lubrański, źródło: Wikimedia.

Jan Lubrański herbu Godziemba urodził się w 1456 roku, jako syn Ruperta (Lamberta) z Lubrańca i Barbary Boleścicówny z Kosowa k. Kutna, herbu Jastrzębiec. Dzieciństwo spędził prawdopodobnie na Kujawach, w dobrach rodzinnych, gdzie jego ojciec, absolwent Akademii Krakowskiej i były kandydat do

Szermierz poznańskiej kontrreformacji

Po odprawieniu należnych obrządków pogrzebu biskupa Andrzeja Czarnkowskiego, w tym roku 1562 z nominacji króla Polski Zygmunta Augusta cała kapituła wybrała na biskupa poznańskiego najczcigodniejszego pana Adama Konarskiego, prepozyta poznańskiego i kanonika krakowskiego, pod jego nieobecność, gdyż przebywał z poselstwem w królestwie Neapolu. Pochodził on ze starodawnego szlacheckiego rodu Habdanków, jego ojciec Jerzy Konarski był wojewodą kaliskim. Wykształcony dobrze i pięknie, w sztukach wyzwolonych starannie wyszkolony, szczęśliwie zdolnościami i wytwornością obyczajów zaskarbił sobie wielkie uznanie na dworze królewskim. Tymi słowami Jakub Brzeźnicki, autor jednego z katalogów biskupów poznańskich, scharakteryzował biskupa Adama Konarskiego, wybitnego dyplomatę i duchownego. Do jego największych osiągnięć należało sprowadzenie do Poznania zakonu Jezuitów i założenie znakomitego kolegium, prowadzonego przez tychże ojców. W katedrze poznańskiej znajduje się wspaniały nagrobek biskupa, wykonany przez  Hieronima

Dyplomata - arcybiskup - więzień - kardynał

W pałacu arcybiskupim na Ostrowie Tumskim zasiadało sporo wybitnych biskupów i arcybiskupów. Wielu z nich na trwałe zapisało się w pamięci Poznańczyków. Nie brakowało wśród nich także osób kontrowersyjnych, ale mało który wzbudzał większe dyskusje wśród historyków, niż arcybiskup gnieźnieńsko-poznański, kardynał Mieczysław Halka-Ledóchowski. Właściwie powinno się pisać arcybiskup Gniezna i Poznania, lub gnieźnieński i poznański, gdyż na mocy bulli papieża Piusa VII De salutate animarum z 1821 roku, ustanowiono unię personalną pomiędzy arcybiskupstwem gnieźnieńskim i diecezją poznańską na zasadzie równorzędności. Diecezja poznańska została podniesiona do rangi archidiecezji, ale kapituła katedralna, konsystorz generalny i seminarium duchowne miały być oddzielne. Rezydencją arcybiskupa miał być Poznań. Tak więc określenie „arcybiskup gnieźnieńsko-poznański” jest nie do końca poprawne, nie mniej jednak w literaturze, nawet naukowej, spotyka się często określenie gnieźnieńsko-poznański, więc aby nie wprowadzać zamętu, będę stosował wymiennie te pojęcia. Wróćmy

Biskup Andrzej Bniński (1396 - 1479)

Przedstawiając sylwetki znanych mieszkańców Poznania i ludzi związanych w jakiś sposób z tym miastem, nie można pomijać gospodarzy tutejsze katedry. Diecezja poznańska (od 1821 roku -  archidiecezja), istnieje wszak ponad 1000 lat. O pierwszych biskupach wiemy niewiele. Przeważnie znamy tylko ich imiona i daty, często przypuszczalne, rządów w diecezji. Wielu biskupów poznańskich dobrze zasłużyło się dla miasta, diecezji i kraju. Byli wśród nich dyplomaci, politycy, mecenasi kultury i sztuki, fundatorzy obiektów sakralnych i świeckich, oraz ludzie nauki. Zdarzały się jednak osobistości nader kontrowersyjne, co do oceny których, opinie historyków są podzielone. Nie da się opowiedzieć o historii nadwarciańskiego grodu, nie uwzględnienia włodarzy katedry na Ostrowie Tumskim.

Bohaterem dzisiejszej opowieści jest biskup Andrzej z Bnina (Bniński), herbu Łodzia, wywodzący się z możnego wielkopolskiego rodu Łodziów z Bnina. W latach 1419 – 1423, studiował na Akademii Krakowskiej, którą ukończył z tytułem bakałarza artes, czyli, jak byśmy dzisiaj powiedzieli, licencjata sztuk wyzwolonych (siedem sztuk wyzwolonych, czyli siedem umiejętności godnych człowieka wolnego było