Smutna historia Halszki z Ostroga

C

hoć pochodziła z książęcego rodu i była jedną z najbogatszych dziedziczek w Rzeczypospolitej, jej los nie był godny pozazdroszczenia. Mimo nazwiska i majątku, Halszka stała się bezwolnym narzędziem w ręku możnych, króla i własnej matki. Jej życie było pasmem nieszczęść.

Klementyna Śliwińska - pionierka polskiego automobilizmu

Mam dziś przyjemność zaproponować Wam gościnny artykuł poświęcony Klementynie Śliwińskiej, pionierce automobilizmu w Polsce. Autorem artykułu jest Pan Lucjan Moros, który od czasu do czasu pisuje do „Poznańskich Historii”. Napisał on już kilka tekstów poświęconych m.in.: historii Warty Poznań, postaci Romana Wilhelmiego i Poznańskiej Grze Liczbowej „Koziołki”. Pan Lucjan jest z wykształcenia historykiem, a szczególnie interesuje się sportem i fotografiką.

10 najsłynniejszych poznanianek (II)

W

 czerwcu 2014 r. zaprezentowałem ranking 10 najsłynniejszych poznanianek, w którym znalazły się m.in.: Anna Jantar, Małgorzata Musierowicz, Hanna Banaszak i Krystyna Feldman. Oczywiście, lista znanych i wybitnych kobiet związanych mniej lub bardziej z Poznaniem, jest znacznie dłuższa, stąd pomysł napisania drugiego rankingu, którego bohaterkami są słynne poznanianki.

"Ukochana żona", czyli historia księżnej Ryksy szwedzkiej, żony Przemysła II

K

siążę, a później król Przemysł II, miał trzy żony i tylko jedną córkę. Źródła niewiele mówią o owych trzech żonach, ale Ryksę szwedzką, jako jedyną, nazywają „ukochaną żoną” księcia. Ona też była matką jedynego dziecka Przemysła, córki, która odziedziczyła imię po matce.   

Na pensji w Poznaniu dziewiętnastego stulecia

D

awno, dawno temu, kiedy „Poznańskie Historie” były jeszcze w powijakach, zdarzyło mi się popełnić tekst o edukacji dziewcząt w dziewiętnastowiecznym Poznaniu. Tamten wpis jednak wymaga uzupełnienia i dziś proponuje przenieść się na dziewiętnastowieczną  pensję i przyjrzeć życiu tamtejszych uczennic.

10 najsłynniejszych poznanianek

Z

achęcony zainteresowaniem z jakim spotkał się pierwszy ranking dotyczący dziesięciu osób, które najbardziej przyczyniły się do rozwoju Poznania, dziś prezentuje kolejny, którego bohaterami, a właściwie bohaterkami, są sławne i wybitne panie, których życie w jakiś sposób splotło się z Poznaniem.

Konstancja z Potockich Raczyńska, czyli żywot kobiety niezwykłej

P

rzełom XVIII i XIX wieku, to w historii Polski czas nieprzeciętnych kobiet. Były wśród nich artystki, intelektualistki, lwice salonowe i skandalistki. Nasza dzisiejsza bohaterka była po części każdą z nich.

Z Poznania do Hollywood, czyli historia Lilli Palmer

B

yła jedną z najsłynniejszych i najpiękniejszych aktorek Hollywood. Grała też na Broadwayu i występowała na deskach wielu teatrów. Długo można wymieniać jej najlepsze role i nazwiska aktorów, którzy jej partnerowali. Lilli Peiser, lepiej znana jako Lilli Palmer, urodziła się w Poznaniu i do czwartego roku życia mieszkała w tym mieście.

Przyszła gwiazda Hollywood przyszła na świat 24 maja 1914 roku w Poznaniu w rodzinie zasymilowanych Żydów, uważających się raczej za Niemców wyznania mojżeszowego. Rodzice Lilli nie byli zbyt religijni i nie przestrzegali żydowskich tradycji. Matka przyszłej aktorki – Rose Lissmann była aktorką, a jej ojciec – Alfred Peiser, wziętym i szanowanym lekarzem, pełniącym funkcję naczelnego lekarza szpitala żydowskiego.

Poznań w oparach czarnej magii

Procesy o czary należą do najciemniejszych kart w historii Europy. Zabobonny strach przed siłami nieczystymi, ciemnota, a czasem po prostu zwykła ludzka zawiść, doprowadziły na stos dziesiątki tysięcy kobiet. Warto jednak zaznaczyć, że wbrew obiegowej opinii, to kraje protestanckie, a nie katolickie przodowały pod względem liczby domniemanych czarownic skazanych na tę okrutną śmierć. Pierwsza polska czarownica o której wiemy, spłonęła w 1511 roku w podpoznańskim Chwaliszewie.

Zanim omówię kwestię czarownic i czarowników w Poznaniu, trzeba odpowiedzieć sobie na pytanie: dlaczego tyle kobiet oskarżono o czary i kontakty z mocami piekielnymi? Największe natężenie procesów o czary  miało miejsce w Europie Zachodniej (głównie w krajach niemieckich) od XV do XVII wieku. W Polsce wyglądało to inaczej (zawsze byliśmy nieco zapóźnieni w stosunku do Zachodu). Pierwsze procesy

"W Poznaniu na wygnaniu", czyli poznańskie lata Kazimiery Iłłakowiczówny

Artykuł ten dedykuję pasjonującemu blogowi „Kobiety i Historia” oraz jego Autorce, ukrywającej się pod pseudonimem „Andromeda”.

                                                                                Autor

Była jedną z najwybitniejszych poetek polskich XX wieku. Oprócz pisania poezji, dramatów i dzieł prozatorskich, zajmowała się tłumaczeniami (była poliglotką). Pochłaniała ją praca społeczna, a przez wiele lat była sekretarzem (nie sekretarką) Józefa Piłsudskiego. Ostatnie lata życia spędziła w Poznaniu i choć poświęciła temu miastu wiele pięknych wierszy, to jednak czuła się tu obco i za swoją małą ojczyznę zawsze uważała Litwę.

Niezależnie jak dziwnie by to nie zabrzmiało, nie znamy dokładnej daty urodzenia przyszłej poetki. Według części źródeł urodziła się w 1892 r., inne podają rok 1888 lub nawet 1898. Metryka chrztu będąca w

"Piękna Polka", czyli historia królowej Elżbiety Ryksy

Była jedynym dzieckiem króla Przemysła II i jego ukochanej żony, szwedzkiej królewny Ryksy (Rychezy). Mimo smutnego dzieciństwa i niezbyt szczęśliwej młodości, gdyż zanim skończyła dwadzieścia lata, zdążyła już dwukrotnie owdowieć i stracić narzeczonego, została królową Czech i jako pierwsza przedstawicielka dynastii Piastów, zasiadła na polskim tronie. Okazała się wprost stworzona do swej roli. Miała silny charakter, nieprzeciętny intelekt i hart ducha, którego zazdrościł jej niejeden władca. Wzbudzała miłość poddanych, szacunek wrogów, a jej zasługi dla kultury Czech są ogromne. Pewne czeskie miasto o nazwie Hradec, na jej cześć zaczęto nazywać Hradec Králové. Do dziś w tym mieście pamięć o ”pięknej Polce”, królowej Elżbiecie jest wciąż żywa. Chociaż stare przysłowie mówiło, że szczęście nie jest przeznaczeniem królowych, ona odnalazła je w miłości. Dziś w Polsce znana jest w gruncie rzeczy tylko historykom-

Złodziejki, prostytutki, cudzołożnice, czyli kobieca przestępczość w dawnym Poznaniu

Kobiety stanowiły liczny i dość ważny element przestępczego półświatka dawnego Poznania. Niewiasty, podobnie zresztą jak i mężczyźni, zajmowali się łamaniem prawa zawodowo, a także wchodzili w konflikty z nim od czasu do czasu. Co prawda, kobiety stanowiły tylko 25% skazanych za przestępstwa, ale istniały zbrodnie, za popełnienie których skazywano głównie kobiety, jak chociażby: prostytucja, czary, czy dzieciobójstwo. Poznańskie przestępczynie wywodziły się na ogół z mniejszych miast i wsi Wielkopolski, z biedoty miejskiej i marginesu społecznego, choć zdarzało się, że i patrycjuszki, czy nawet zdeklasowane szlachcianki, wkraczały na drogę zbrodni. Materiał, jakim się posiłkuję, dotyczy co prawda XVI i XVII wieku, ale należy sądzić, że zarówno w średniowiecznym, jak i osiemnastowiecznym Poznaniu, przestępczy świat wyglądał podobnie.

Jak już wspomniałem, większość kryminalistek wywodziło się z nizin społecznych. Mężczyznom w miastach było w tamtych czasach pod każdym względem łatwiej, mogli praktycznie bez przeszkód trudnić się

Tragiczna historia Ludgardy

Dzisiejszy tekst napisałem z myślą o zawsze uśmiechniętej, przemiłej, uroczej i niezwykle mądrej dziewczynce, Martynce Metce.

A gdy ja ujrzał, spodobała mu się jej osoba. I tamże w kraju wspomnianego księcia Barnima, w mieście Szczecinie pojął ja za żonę. A stało się to, gdy kończył szesnasty rok życia.

Tymi słowami autor Kroniki Wielkopolskiej opisał moment spotkania i zaślubin szesnastoletniego księcia wielkopolskiego, Przemysła II z dwunasto- lub trzynastoletnią księżniczką Ludgardą, córką księcia Meklemburgii. Nikt nie przepuszczał, że tak pięknie rozpoczęte pożycie małżeńskie, zakończy się tak tragicznie i położy się cieniem nad całym  panowaniem Przemysła. Do dziś nie ma zgody wśród historyków,

Matka, żona i nauczycielka, czyli pozycja kobiet w dziewiętnastowiecznym Poznaniu

Wiek XIX przyniósł prawdziwą rewolucję ze wszystkich dziedzinach życia, począwszy od nauki, techniki i sztuki po politykę, ekonomię i stosunki społeczne. Przemiany nie ominęły także pozycji kobiet. Nadal jej rola była postrzegana dość tradycyjnie, jako żony i matki, ale coraz więcej kobiet chciało wyjść poza ramy wyznaczone im przez społeczeństwo. Mimo różnorakich trudności, kobiety szły na studia, a niektóre zrobiły nawet wielkie kariery naukowe, jak chociażby nasza Maria Skłodowska-Curie. W drugiej połowie XIX wieku w Anglii powstał ruch sufrażystek, domagający się praw wyborczych dla kobiet, choć w większości krajów europejskich, uzyskały one je dopiero po I wojnie światowej. Ruch emancypacji kobiet stawał się coraz silniejszy, a ponieważ Poznań nie był samotną wyspą w europejskim morzu, to i do tego miasta

Elegantki i modnisie dwudziestolecia międzywojennego

Dziś mam przyjemność zaprezentować Czytelnikom kolejny, bardzo ciekawy tekst autorstwa Pani Hanny Budzyńskiej. Pani Hania napisała już jakiś czas temu dwuczęściowy artykuł, poświęcony historii Międzynarodowych Targów Poznańskich w okresie dwudziestolecia międzywojennego. Dzisiejszy tekst również dotyczy tego okresu historycznego, ale poświęcony będzie modzie kobiecej w tym czasie. Poznań w okresie międzywojennym należał do największych i najważniejszych miast w Polsce. Najnowsze trendy mody światowej nie mogły więc ominąć stolicy Wielkopolski. Zapraszam do lektury, zapowiadając jednocześnie, że już wkrótce ukaże się artykuł Pana Michała Chwaliszewskiego, poświęcony modzie męskiej lat dwudziestych i trzydziestych w Poznaniu.

Źródło: www.stylistka.pl

 

"Moda dwudziestolecia międzywojennego w Polsce to czas elegancji i estetyki, zarówno w stroju codziennym, jak i wieczorowym. Poznańskie firmy krawieckie wzorowały się na domach mody w Paryżu i

Poznańska Georges Sand

Postać Julii z Molińskich Woykowskiej, poetki, nauczycielki, publicystki, skandalistki i pierwszej polskiej emancypantki, jest dziś już nieco zapomniana. Jej utwory literackie znane są bardziej polonistom, niż szerszej publiczności. W swoim czasie jednak, pani Julia wzbudzała nie lada kontrowersje swymi postępowymi poglądami na rolę kobiety w świecie. Odnoszono się do niej z bądź to z uwielbieniem, bądź z nienawiścią i pogardą. Nienawidzili ją konserwatyści, duchowni i stateczne matrony, uwielbiali natomiast artyści i liberalnie nastawiona inteligencja. Mimo swojego krótkiego życia (35 lat) zrobiła spore zamieszanie w kulturalnym życiu stolicy Wielkopolski. Warto więc poświęcić jej nieco uwagi.

Julia Woykowska. Źródło: www.poznan.pl.

Julia Woykowska urodziła się 12 marca 1816 roku w Bninie pod Kórnikiem w rodzinie zubożałego szlachcica, Wiktora Molińskiego, wówczas urzędnika z Obornik i Anieli z Czekalskich. Uczyła się prawdopodobnie najpierw w Lesznie, potem na pensji we Wrocławiu. Zdobyła staranne wykształcenie.

Występy Heleny Modrzejewskiej na scenach poznańskich teatrów

Mimo, że początki teatru sięgają starożytnej Grecji, to aktor jako zawód, zaistniał dopiero w wieku XVI w Anglii. Przez wiele wieków jednak, aktorstwo uważano za profesję godną pogardy. Teatr jako taki, cieszył się ogromną popularnością, zwłaszcza wśród warstw wyższych, ale grających na scenie uważano za ludzi o co najmniej wątpliwej kondycji moralnej. Aktorzy byli przedstawiani jako włóczędzy i błaźni, przesiadujący przez większość dnia w karczmach i domach publicznych, gdzie oddawali się rozpuście i pijaństwu. Aktorki zaś uważano za kobiety niewiele lepsze od prostytutek. Przysłowiowe stały się „zabawy” młodych arystokratów i innej „złotej młodzieży” z aktorkami i baletnicami. Żaden szanujący się ojciec rodziny nie wydałby dobrowolnie córki za aktora, a syna za aktorkę. Przyczyniły się do tego wydatnie Kościoły i to zarówno protestanckie, jak i katolicki. Duchowni za jedyne sztuki, godne chrześcijanina, uważali widowiska

Edukacja dziewcząt w dziewiętnastowiecznym Poznaniu

Jak wiadomo, szkoły koedukacyjne to stosunkowo młody wynalazek. Wcześniej uważano, że muszą istnieć oddzielne szkoły dla dziewcząt i chłopców, gdyż jedni i drudzy potrzebowali zupełnie innej wiedzy i czego innego od nich wymagano. Edukacja mężczyzny w XIX wieku, prowadziła do ukształtowania przyszłego obywatela, znającego się na sprawach publicznych, potrafiącego zarobić na utrzymanie rodziny, w zależności oczywiście od warstwy społecznej, z której się wywodził. Od kobiet z warstw niższych, wymagano opanowania prac domowych, natomiast kobieta z wyższych sfer musiała umieć godnie reprezentować męża, oraz posiadać obycie towarzyskie. Wymagało to od niej nienagannych manier, nieposzlakowanej reputacji, oraz umiejętności prowadzenia „salonowych rozmów”. Niezbędne po temu była znajomość języków obcych, zwłaszcza francuskiego, literatury i sztuki. Mile widziana była umiejętność gry na instrumentach i wyszywania (przypomnijmy sobie bohaterki powieści Jane Austen).

Mieszkaniec dziewiętnastowiecznego Poznania płci męskiej, miał do wyboru gimnazjum, szkołę realną,

Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 1

Tym tekstem rozpoczynam nowy cykl. Jak sam tytuł wskazuje, będę w nim pisał o różnych aspektach życia codziennego w średniowiecznym Poznaniu. Zobaczymy, jak wyglądała typowa rodzina mieszczańska, poznamy opiekę społeczną w tamtych czasach, zajrzymy do wnętrza domu mieszczańskiego, przyjrzymy się ówczesnej modzie i to zarówno męskiej, jak i żeńskiej. Poświęcimy również uwagę temu, jak poznaniacy w wiekach średnich pracowali i jak się bawili, zobaczymy jak wyglądała służba zdrowia i jak przestrzegano zasad higieny. Odwiedzimy także sale lekcyjne szkół średniowiecznych i bibliotek. Prawników być może zainteresuje funkcjonowanie sądownictwa średniowiecznego i kancelarii miejskich. Cykl zamknie artykuł o świadomości i mentalności mieszczańskiej. Świadomie pominę kwestię pożywienia, gdyż temu tematowi poświęciłem już jeden tekst, mianowicie pierwszą część cyklu Kulinarna historia Poznania (http://poznanskiehistorie.blogspot.com/2011/05/kulinarna-historia-poznania-czesc-1.html.) Jak widać cykl

Emilia Sczaniecka (1804 - 1896)

Pisząc artykuły biograficzne o wybitnych poznaniakach, lub osobach związanych z Poznaniem, zdałem sobie sprawę, że do tej pory zabrakło tam przedstawicielek płci pięknej. Spieszę więc naprawić to niedopatrzenie i zapraszam do lektury tekstu o Emilii Sczanieckiej, wybitnej działaczce niepodległościowej, znanej z działalności filantropijnej.

Emilia Sczaniecka. Źródło: Wikimedia.

Emilia Sczaniecka urodziła się 20 maja 1804 roku w Brodach, w rodzinie ziemiańskiej. Mimo, że została wcześnie osierocona i wychowywana przez babkę, to otrzymała staranne wykształcenie. Uczyła się na prywatnych pensjach w Poznaniu i Dreźnie. Sporo podróżowała. Po wybuchu powstania listopadowego w 1830 roku, zorganizowała zbiórkę składek na rzecz sformowania szwadronów wielkopolskich. Później wyjechała do Królestwa Polskiego, gdzie pracowała w szpitalach wojskowych jako sanitariuszka. Po