Przybycie Bambrów do Poznania

Źródłem dochodów Poznania w okresie średniowiecznym i nowożytnym, oprócz rzemiosła i handlu, były wsie i folwarki miejskie. Przywilej lokacyjny wymienił z nazwy kilkanaście wsi, których książę Przemysł I nadał Poznaniowi. Były to m. in.: Rataje, Żegrze, Jeżyce, Wierzbice (Wilda), Dębiec, Luboń, Górczyn, Winiary, Niestachów (Sołacz), Piątkowo, Umultowo, a także folwarki: Bnin i Szeląg. Mieszkańcy wsi miejskich byli zobowiązani odpracowywać pańszczyznę płacić zwyczajowe czynsze i od czasu do czasu sprzątać ulice Poznania i wywozić stamtąd nieczystości. Chłopi, rzecz jasna zaopatrywali miasto w żywność, w zamian za to podlegali prawu miejskiemu i znajdowali się po opieką rady miejskiej. Wsiami miejskimi zarządzali szafarze, wybierani corocznie z grona rady miejskiej. Szafarze zajmowali się zarządzaniem gospodarką wsi, zatrudniali w razie potrzeby pracowników najemnych, rozstrzygali spory, byli obecni przy spisywaniu umów kupna-sprzedaży i sporządzaniu testamentów. Mianowali także wójta i ławnika dla każdej wsi.

Miasto dbało o swoje wsie i folwarki. Od dobrobytu chłopów mieszkających i pracujących tam zależał w dużej mierze dobrobyt całego Poznania. Najbogatsza wsią w okresie nowożytnym, była Wilda. Nic więc

Edward hr. Raczyński (1786 - 1845)

Rodziny Raczyńskich nikomu w Wielkopolsce przedstawiać nie trzeba. Wystarczy spacer po placu Wolności w Poznaniu, aby zobaczyć Bibliotekę Raczyńskich, wraz ze studnią i pomnikiem Hygei. Zwiedzając katedrę poznańską nie sposób przeoczyć „Złotej Kaplicy”, wspólfinansowanej przez Raczyńskiego. W podpoznańskim Rogalinie znajduje się jeden z najpiękniejszych w naszym regionie pałaców, należących oczywiście niegdyś do Raczyńskich. W pobliżu pałacu znajduje się kaplica grobowa Raczyńskich, zbudowana na kształt rzymskiej świątyni. Przy kościele w Zaniemyślu, znajduje się grobowiec hrabiego Edwarda, w na pobliskim jeziorze, zwanym oczywiście Jeziorem Raczyńskim, znajduje się Wyspa Edwarda, na której hrabia popełnił samobójstwo... 

Edward Raczyński. Źródło: Wikimedia.

Edward Raczyński urodził się 2 czerwca 1786 roku w Poznaniu. Początkowo wraz z bratem Atanazym, pobierał nauki w domu w Rogalinie, a w 1804 roku wstąpił na uniwersytet Viadrina we Frankfurcie nad

Życie codzienne mieszczan poznańskich w średniowieczu, część 3. Czas pracy i odpoczynku.

W tej część cyklu o życiu codziennym w Poznaniu wieków średnich, przyjrzymy się rytmowi pracy i odpoczynku mieszkańców stolicy Wielkopolski. Praca była warunkiem rozwoju miasta, właściwie to ona decydowała o statusie mieszkańców i wyznaczała sens ziemskiej egzystencji.

Źródło: Wikimedia.

Długość dnia pracy wyznaczało słońce. Zaczynano pracować po jego wschodzie, a kończono tuż przed zachodem, z przerwą na obiad, trwającą około godziny. Latem, gdy dzień pracy był dłuższy, robiono jeszcze krótkie przerwy na śniadanie i podwieczorek. 

Źródło: Wikimedia.

Czas pracy w zimie trwał mniej więcej 9 godzin dziennie, natomiast w lecie dochodził do 14. Było to spowodowanie niemożliwością właściwego oświetlenia warsztatu. Oprócz słońca, czynnikiem decydującym o długości dnia pracy, był popyt na wyroby. Rósł on w okresie poprzedzającym jarmarki i w trakcie ich trwania. Dla kupców targi i jarmarki były bardzo pracowitym okresem. Krawcy i szewcy najwięcej pracy mieli w

Edukacja dziewcząt w dziewiętnastowiecznym Poznaniu

Jak wiadomo, szkoły koedukacyjne to stosunkowo młody wynalazek. Wcześniej uważano, że muszą istnieć oddzielne szkoły dla dziewcząt i chłopców, gdyż jedni i drudzy potrzebowali zupełnie innej wiedzy i czego innego od nich wymagano. Edukacja mężczyzny w XIX wieku, prowadziła do ukształtowania przyszłego obywatela, znającego się na sprawach publicznych, potrafiącego zarobić na utrzymanie rodziny, w zależności oczywiście od warstwy społecznej, z której się wywodził. Od kobiet z warstw niższych, wymagano opanowania prac domowych, natomiast kobieta z wyższych sfer musiała umieć godnie reprezentować męża, oraz posiadać obycie towarzyskie. Wymagało to od niej nienagannych manier, nieposzlakowanej reputacji, oraz umiejętności prowadzenia „salonowych rozmów”. Niezbędne po temu była znajomość języków obcych, zwłaszcza francuskiego, literatury i sztuki. Mile widziana była umiejętność gry na instrumentach i wyszywania (przypomnijmy sobie bohaterki powieści Jane Austen).

Mieszkaniec dziewiętnastowiecznego Poznania płci męskiej, miał do wyboru gimnazjum, szkołę realną,

Subiektywny przegląd ważnych, zabawnych i tragicznych wydarzeń z dziejów średniowiecznego Poznania

Historia nie powinna kojarzyć się tylko z datami i wydarzeniami, w końcu nie to jest najważniejsze. Pamiętam, że jeden z naszych profesorów na studiach powtarzał, że dobry historyk powinien znać tylko dwie daty: datę swojego urodzenia i datę dzisiejszą, resztę można znaleźć w encyklopediach i podręcznikach. Dzisiaj do tego dodalibyśmy jeszcze Internet, a zwłaszcza zawsze niezawodnego „wujka Google’a”. Nie mniej jednak postanowiłem zestawić kilkadziesiąt wydarzeń z dziejów średniowiecznego Poznania w porządku chronologicznym, wybierając zdarzenia z historii politycznej, społecznej, kościelnej, wojskowej, kryminalnej itp. Wybór jest całkowicie subiektywny, co nie znaczy, że przypadkowy. Jeżeli mają Państwo pomysł na odnotowanie innych wydarzeń, proszę pisać.

968 r. – Utworzenie biskupstwa misyjnego w Poznaniu. Biskupem misyjnym został Jordan, którego godność potwierdził wkrótce papież Jan XII.

1025 r. – Śmierć króla Bolesława Chrobrego i jego pogrzeb w katedrze poznańskiej.

1038 r. – Najazd księcia czeskiego Brzetysława, zakończony złupieniem i zniszczeniem,     m. in. Poznania i Gniezna.

Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 2

Dzieje katedry poznańskiej.

W poprzedniej części przedstawiłem historię Ostrowa Tumskiego, a dzisiaj zapraszam do lektury artykułu Poświęconego dziejom katedry.

Bazylika Archikatedralna w Poznaniu. Źródło: Wikimedia.

Katedra Poznańska, a właściwie Bazylika Archikatedralna Świętych Apostołów Piotra i Pawła, bo tak brzmi jej pełna nazwa, to najstarszy poznański zabytek, największy i najważniejszy kościół w Poznaniu, a także pierwsza katedra na ziemiach polskich. Jej początki sięgają roku 968, a więc momentu ustanowienia biskupstwa misyjnego dla Polski w dwa lata po Chrzcie. Powstała wówczas (prawdopodobnie) tzw. stacja misyjna biskupa misyjnego Jordana, przebudowana z czasem w katedrę przedromańską. Jej patronem został

Szwedzi w Poznaniu, część 2

Kilka dni temu przedstawiłem okupację Poznania przez Szwedów i Brandenburczyków podczas „potopu szwedzkiego” w latach 1655-60, a dziś historia drugiego pobytu wojsk szwedzkich w Poznaniu, tym razem w okresie Wielkiej Wojny Północnej - 1700-21.

Szwedzka okupacja Poznania w czasie Wojny Północnej

W wiek XVIII, Rzeczpospolita wkraczał osłabiona, biedna, zacofana społecznie i gospodarczo. Wyniszczyły ją wojny, trwające (z krótkimi przerwami) od 1648 roku, a toczone z Kozakami, Szwecją, Rosją, Tatarami i Turkami. W 1697 roku na tronie polskim zasiadł książę-elektor saski, August II Mocny (1697 – 1733) z dynastii Wettynów. 

August II Mocny, król Polski, elektor saski. Źródło: Wikimedia.

Jego przydomek odnosił się do siły fizycznej, a nie siły charakteru, czy walorów umysłowych. Zapragnął

Mikołaj Skrzetuski (ok. 1610 - 1673)

Mikołaj Skrzetuski herbu Jastrzębiec, omyłkowo nazwany Janem, to jeden z głównych bohaterów Trylogii Sienkiewicza, a zwłaszcza pierwszej jej części – Ogniem i Mieczem. Rozsławiony został dzięki filmowej adaptacji tej powieści, nakręconej w 1999 roku. W jego postać wcielił się wówczas Michał Żebrowski. Skrzetuski, podobnie jak większość bohaterów Sienkiewicza, był postacią historyczną, a w dodatku pochodził z okolic Poznania i w tym mieście jest pochowany, przynajmniej tak każe tradycja. Historyczny Skrzetuski nie ma jednak wiele wspólnego ze swym literackim pierwowzorem. Był odważnym żołnierzem-zagończykiem i wsławił się w walkach, ale też zdarzyło mu się popadać z konflikt z prawem.

Jastrzębiec, herb Skrzetuskich. Źródło: Wikimedia.

Urodził się ok. 1610 roku w ubogiej rodzinie szlacheckiej w podpoznańskim Rożnowie. Wcześnie umarł mu ojciec, więc z biedy i w poszukiwaniu sławy wojennej, wyruszył na Ukrainę, gdzie zaciągnął się do wojska.

Szwedzi w Poznaniu, część 1

Wojska szwedzkie dwa razy okupowały Poznań, po raz pierwszy podczas „potopu” (1655-1660), a drugi raz w czasie tzw. Wielkiej Wojny Północnej (1700–1721). Miasto po każdej takiej „wizycie” zostawało ograbione, zniszczone w poważnym stopniu i wyludnione. Straty materialne wywołane zniszczeniami, spowodowały, że Poznań na długo nie mógł stanąć na nogi, a okres świetności jakie miasto przeżywało w XV i XVI wieku, przeszedł do historii. Dziś zapraszam do zapoznania się z dziejami pobytu Szwedów w Poznaniu w czasie „potopu”, a za kilka dni, w dobie wojny północnej.

Okupacja szwedzka podczas „potopu”

Dzieje wojny ze Szwecją, znana jako „potop”, jest na ogół znana, czy to lekcji historii, czy też lektury Trylogii Sienkiewicza. Pozwolę sobie tylko w dwóch słowach przypomnieć jej przyczyny. Królestwo Szwecji w XVII wieku należało do czołowych mocarstw europejskich. Dążyło ono do opanowania

Historia i zabytki Ostrowa Tumskiego, część 1

Przyszedł czas na opisanie najstarszej części Poznania, czyli Ostrowa Tumskiego i Zagórza. Dzisiaj Ostrów kojarzy się przede wszystkim z katedrą, ale nie zapominajmy, że w tym miejscu w połowie X wieku powstał gród obronny z palatium (rezydencją) księcia. Tutaj także, według najnowszej ustaleń, powstał prawdopodobnie najstarszy kościół na ziemiach polskich, tzw. kaplica Dąbrówki. W 2000 roku, archeolodzy z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu pod kierunkiem prof. Hanny Koćki-Krenz odkryli fundamenty palatium z czasów Mieszka I, znajdujące się w dużej mierze pod kościołem Najświętszej Marii Panny, a w 2009 roku, odkryto relikt kaplicy, przylegający do tegoż palatium. W kaplicy tej modliła się żona Mieszka I, księżniczka czeska Dobrawa (Dąbrówka), a po przejściu na chrześcijaństwo, także jej mąż i dworzanie. 

Źródło: Wikimedia.

Dzisiaj przedstawię dzieje samego Ostrowa Tumskiego i Zagórza, a w kolejnych częściach opiszę historię